Herdenken zonder monument: waardigheid ondanks teleurstelling

Op 15 juni kwamen opnieuw honderden Arameeërs en sympathisanten bijeen in het Volkspark in Enschede voor de jaarlijkse herdenking van de genocide op de Arameeërs van 1915. De herdenking, georganiseerd door Comité 1915, stond dit jaar niet alleen in het teken van herinnering en respect voor de slachtoffers, maar ook van een blijvende pijn binnen de Aramese gemeenschap: het uitblijven van een monument voor de slachtoffers van de genocide. (comite1915.nl)

Al jaren vragen Aramese organisaties aandacht voor de genocide waarbij honderdduizenden Aramese christenen werden vermoord in het Ottomaanse Rijk. Jaarlijks wordt in Enschede stilgestaan bij deze tragedie en wordt opgeroepen tot erkenning van deze geschiedenis door de Nederlandse regering. (NOS)

Een gebroken belofte

Voor veel aanwezigen bleef het ontbreken van een monument de meest zichtbare herinnering aan een dossier dat diepe wonden heeft geslagen. Volgens vertegenwoordigers van de Aramese gemeenschap had de gemeente Enschede eerder toegezegd mee te werken aan de realisatie van een monument. Die toezegging werd later echter ingetrokken, waarbij werd verwezen naar het ontbreken van voldoende maatschappelijk draagvlak.

Binnen de Aramese gemeenschap wordt deze beslissing ervaren als een pijnlijke vorm van onrecht. Velen zijn ervan overtuigd dat druk vanuit Turkse hoek een belangrijke rol heeft gespeeld bij het terugdraaien van de plannen. Het gevoel overheerst dat de belangen en gevoelens van de nazaten van genocide-slachtoffers ondergeschikt zijn gemaakt aan politieke gevoeligheden.

Voor veel Arameeërs voelt het ontbreken van een monument als een graf zonder steen: een plek van herinnering die niet zichtbaar mag zijn. Juist daarom blijft de wens voor een monument onverminderd groot. Niet alleen als eerbetoon aan de slachtoffers, maar ook als blijvend symbool van erkenning en historische rechtvaardigheid.

Waardige herdenking ondanks alles

Dat er nog steeds geen monument staat, weerhield de Aramese gemeenschap er niet van om haar slachtoffers op waardige wijze te herdenken. Zoals ieder jaar begon de avond met een moment van bezinning, gevolgd door toespraken, persoonlijke getuigenissen en muzikale bijdragen.

Onder de aanwezige sprekers bevonden zich opperrabbijn Binyomin Jacobs, journalist en documentairemaker Sinan Can en Tweede Kamerlid Don Ceder. Daarnaast deelden verschillende nabestaanden aangrijpende familieverhalen die de menselijke kant van de genocide zichtbaar maakten. Eerdere herdenkingen in Enschede werden eveneens bijgewoond door deze prominente gasten, die zich uitspraken voor erkenning van het historische leed van de Aramese gemeenschap.

De muzikale omlijsting werd verzorgd door de Aramese zanger Michael Yaman en het koor van de Syrisch-Orthodoxe Sint Jacobkerk. Hun bijdragen zorgden voor momenten van bezinning en verbondenheid, terwijl de namen en herinneringen aan de slachtoffers centraal stonden.

Oproep tot erkenning

Als een rode draad liep door vrijwel alle toespraken dezelfde boodschap: de noodzaak van erkenning. Erkenning van de genocide van 1915 door de Nederlandse regering en erkenning van de plaats die deze geschiedenis verdient in het collectieve geheugen van Nederland.

Ook de wens voor een monument in Enschede werd opnieuw uitgesproken. Niet als politiek statement, maar als een fundamenteel verzoek om respect voor de slachtoffers en hun nazaten. De Aramese gemeenschap benadrukte dat herinneren niet afhankelijk mag zijn van politieke druk of diplomatieke gevoeligheden.

Geschiedenis laat zich niet wegdrukken

Ondanks teleurstellingen blijft Comité 1915 zich inzetten voor bewustwording, educatie en herdenking. De geschiedenis van de Aramese genocide mag volgens de organisatoren niet in de schaduw blijven staan. De slachtoffers verdienen een naam, een gezicht en een plaats in de geschiedenis.

Het ontbreken van een monument verandert daar niets aan. Jaar na jaar bewijst de Aramese gemeenschap dat herinnering sterker is dan tegenwerking. Zolang erkenning uitblijft, zal de roep om gerechtigheid blijven klinken vanuit het Volkspark in Enschede.

Aramese Beweging voor Mensenrechten (ABM)

“Wie zijn geschiedenis vergeet, loopt het risico haar opnieuw te beleven. Daarom blijven wij herdenken, informeren en strijden voor erkenning.”